Wierzchołek zikkuratu
Szukaj na stronie...

mapa strony

tutaj jesteś: Strona Główna >> Historia >> Królowie >> Gudea

Gudea


Gudea to sumeryjski władca z tak zwanej II dynastii z Lagasz. Jest to jedna z najbardziej niezwykłych osobowości Starożytnego Bliskiego Wschodu. Nie odziedziczył królestwa, tylko poślubił córkę króla Ur-bau - Ninallę i jego panowanie przypada na okres gutejski, czyli czas między upadkiem Akadu, a wzrostem potęgi władców z III dynastii z Ur. Nad północnymi ziemiami Sumerów rządy wtedy sprawowała obca dynastia gutejska.

Skrzydlaty dysk - symbol bogów sumeryjskich

Pozostałości piśmiennictwa po Gudei przewyższają to co pozostało po większości mezopotamskich władców. Wiedza o Gudei opiera się na wielu oficjalnych inskrypcjach, włączając w to tak zwane Cylindry Gudei oraz imponującą kolekcję dwudziestu paru posągów z napisami, z których jedna trzecia jest w stanie nienaruszonym. Wiele inskrypcji dotyczących Gudei znajduje się także na stożkach fundacyjnych, stelach, broni oraz pojemnikach.

Posąg, który przedstawia Gudeę z Lagasz - druga połowa XXII wieku p.n.e.
Ryc. 1/ Posąg, który przedstawia Gudeę z Lagasz - druga połowa XXII wieku p.n.e.

Mimo, że Gudea był uznawany za boga jeszcze za życia, to skromnie tytułował się tylko księciem – ensim. Nigdy nie próbował być hegemonem i nigdy nie używał tytułu króla – lugal, chociaż jego władza rozciągała się na obszarze od Lagaszu po Eridu i Ur, pod jego zwierzchnictwem znajdowała się również część Elamu, a także są przesłanki, że w pewnym stopniu jego wasalami były miasta Nippur i Uruk.

Pomimo nieporównywalnej dokumentacji wiedza o panowaniu Gudei jest ograniczona. Nie wiadomo w jakich dokładnie latach sprawował władzę, a długość jego rządów, które określa się na siedemnaście lub osiemnaście lat nie jest wcale pewna. Dokumentacja ta daje również niewiele informacji na temat sytuacji politycznej, stanu gospodarczo-społecznego oraz wydarzeń, które miały miejsce w tym czasie.

Jedyny konflikt, który jest wymieniony w dokumentach to kampania Gudei przeciwko Elamitom. Teksty z Lagaszu nie wspominają o żadnych innych sumeryjskich państwach-miastach. Nie ma wzmianek o Gutach, którzy okupowali większość południowej Mezopotamii, o Utuhengalu, który panował w Uruku ani o Ur-Nammie. Nie ma nic nawet na temat sąsiedniej Ummy, której wcześniejsza historia była bardzo mocno związana z Lagaszem.

Najważniejszymi sprawami wewnętrznymi była konieczność importu surowców i drogocennych przedmiotów niekiedy z odległych krajów, które miały posłużyć dla ambitnych projektów budowlanych Gudei. Jako partnerów handlowych Gudei napisy wymieniają Mari, liczne państwa Syrii, kraje Magan i Melucha oraz obszar doliny Indusu. Był to horyzont geograficzny imperium akadyjskiego, co pokazuje, że Gudea wykorzystywał stworzone już wcześniej drogi handlowe. Oprócz tego władca budował nowe kanały i zwiększał dzięki temu areał zasiewów. Posadził nowe sady oraz zakładał winnice, których wcześniej nie było na terytorium miasta.

Dobrobyt i bogactwa zdobyte przede wszystkim dzięki pokojowej penetracji krajów bogatych w surowce pozwoliły mu koncentrować swoją uwagę na zakrojonych na szeroką skalę pracach publicznych. Nadrzędną inicjatywą Gudei była chęć ożywienia i odbudowania wielkości Lagaszu, ponieważ istniała pamięć o królach z przeszłości, a w szczególności o Urukaginie, którego reformy nie zdążyły przywrócić miastu dawnej świetności, ponieważ zostało zdobyte i zniszczone przez wojska Lugalzagesiego. Czas panowania Gudei stanowił okres pokoju i dobrego prosperity mieszkańców Lagaszu. Gudea dbał o harmonię i sprawiedliwość z jednej strony, a o pobożność, która przejawiała się budowaniem świątyń dla bogów z drugiej. Jego najważniejszym dziełem była świątynia E-ninnu w Girsu, a oprócz tego wybudował piętnaście świątyń na terenie całego swojego księstwa. Gudea w E-ninnu skoncentrował kulty wszystkich bogów, co jeszcze bardziej niż polityka zewnętrzna ujawniało jego zamierzenia polityczne.

REFORMY GUDEI

  1. Przywrócenie dawnego znaczenia świątyń w życiu społecznym
  2. Wspieranie rozwoju handlu
  3. Budowa świątyń
  4. Budowa nowych kanałów i zwiększania areałów zasiewów
  5. Sadzenie sadów i zakładanie winnic

Na Cylindrach Gudei zapisano wiele szczegółów dotyczących budowy świątyni E-ninnu. Pierwszy z nich mówi, że Gudea miał sen, w którym bóstwo poinformowało go, że świątynia musi być odbudowana oraz przedstawiło jej plan. Drugi cylinder opowiada o wprowadzeniu bóstwa do świątyni oraz całej ceremonii inauguracyjnej. Według badaczy, którzy analizowali tekst powinien być jeszcze trzeci cylinder, który zaginął.

Panowanie Gudei miało charakter fundamentalno-religijny i dało impuls do odrodzenia kultury sumeryjskiej, za które uważa się okres nowosumeryjski.

Galeria zdjęć


Posąg przedstawiający Gudeę z Lagasz w pozycji siedzącej Pieczęć cylindryczna przedstawiająca Gudeę, prowadzonego za rękę przez swojego opiekuńczego boga Ningiszzidę przed oblicze Enlila Posąg Gudei z Lagasz Posąg przedstawiający Gudeę z Lagasz w pozycji stojącej Stożek fundacyjny złożony przez Gudeę w murach świątyni Ningirsu Posąg przedstawiający Gudeę z Lagasz Głowa Gudei
Skrzydlaty dysk - symbol bogów sumeryjskich

data utworzenia: 28.06.2016
data ostatniej aktualizajci treści: 28.06.2016

źródła:

Zapomniany świat Sumerów – Marian Bielicki
Historia Bliskiego Wschodu w starożytności – Julia Zabłocka
CDLI Wiki
Sumerian Shakspeare


kontakt
statystyka wejść