Wierzchołek zikkuratu
Szukaj na stronie...

mapa strony

tutaj jesteś: Strona Główna >> Historia >> Królowie

Sumeryjscy królowie


W starożytnych Chinach cesarz żył w Zakazanym Mieście, gdzie zwykli ludzie nie mieli wstępu. W Japoni poddanym nawet nie wolno było spojrzeć cesarzowi w twarz. W Egipcie faraonowie na głowie nosili kobrę, aby wzbudzać strach i respekt przed każdym kto stanie przed jego obliczem. Ci władcy nie interesowali się bytem swoich poddanych. Sumerowie mieli inną koncepcję królestwa. Ich władca był królem-pasterzem, strażnikiem i opiekunem swojego ludu.

Skrzydlaty dysk - symbol bogów sumeryjskich

Król-pasterz - idealny władca starożytności


Sumeryjski król-pasterz - idealny władca starożytności; na głowie ma pasterską wełnianą czapkę, a rękach trzyma małą owcę
Ryc. 1/ Sumeryjski król-pasterz - idealny władca starożytności; na głowie ma pasterską wełnianą czapkę, a rękach trzyma małą owcę

Słowo Sipa, jak zwany był przez Sumerów ich król, oznaczało pasterza, człowieka który dogląda stada bydła, owiec lub nawet świń. Sumeryjski król występował jako pasterz owiec. Wynika to z faktu, że na przedstawieniach nosi kędzierzawą, wełnianą, pasterską czapkę oraz trzyma na rękach małą owieczkę (Ryc. 1). Król-pasterz owiec występuje w opozycji do pasterza bydła, koni lub świń. Lud nie chciał być porównywany z wołami zaprzęgniętymi do pługa lub do świń, które tarzają się w błocie.

Relacja między królem, a jego stadem była symboliczna. Pasterz prowadził swoje stado na zielone pastwiska. Doglądał je. Pilnował, aby owce były nakarmione oraz chronił je przed drapieżnikami. Dlatego też owce go słuchały.

Przedstawienie króla w trakcie polowania na lwy. Chciano, aby król uchodził za silnego i odważnego, aby mógł bronić swoje stado owiec przed drapieżnikami
Ryc. 2/ Przedstawienie króla w trakcie polowania na lwy. Chciano, aby król uchodził za silnego i odważnego, aby mógł bronić swoje stado owiec przed drapieżnikami

Król-pasterz był idealnym przywódcą, który stał w opozycji do kapłana, wojownika oraz dyktatora. Pierwotnie sumeryjscy władcy byli jednocześnie najwyższymi kapłanami, ale miasta stawały się coraz silniejsze i władza królewska została odosobniona od świątynnej. Niemniej jednak królowie nigdy nie stracili swojego kapłańskiego statusu. W dalszym ciągu oczekiwano od nich, że będą rządzić ludźmi w imieniu bogów. Koncepcja króla-pasterza była powtarzana jeszcze długo po upadku Sumerów – np. Hammurabi, król Babilonii na wizerunku przedstawiany jest w czapce pasterza na głowie. W pewnym sensie jest to aktualne do dziś, ponieważ Jezus Chrystus występuje jako pasterz, który opiekuje się swoją owczarnią, mimo że z zawodu był stolarzem. W tekstach sumeryjskich dwóch królów było wprost nazwanych pasterzami. Byli to Etana oraz Lugalbanda, ale do innych królów również stosowano takie określenie. W mitologii Dumuzi, mąż Inanny nazywany był pasterzem.

Już w czasach początków Sumerów, w okresie Uruk, królowie przedstawiani byli w trakcie polowania na lwy. Był to początek długiej tradycji w przedstawianiu wizerunku władców, który obowiązywał jeszcze dwa i pół tysiąca lat później w Asyrii. Chciano, aby król uchodził za silnego i odważnego, aby mógł bronić swoje stado owiec przed drapieżnikami (Ryc.2).

Na pieczęciach cylindrycznych, pochodzących z tego samego okresu, (Ryc. 3) król atakuje obcą armię podczas oblegania ich miasta. Jeden z wrogów dostał strzałą w tułów, drugi w udo, trzeci otrzymał hańbiącą ranę w pośladki. Za nimi widać płonący pałac lub świątynię. Sumeryjscy królowie-pastrze nie byli pacyfistami. Byli także wojownikami i potrafili walczyć.

Król atakuje obcą armię podczas oblegania ich miasta
Ryc. 3/ Król atakuje obcą armię podczas oblegania ich miasta. Odcisk pieczęci cylindrycznej z okresu Uruk.

Inna scena (Ryc. 4) przedstawiaja inspekcję jeńców wojennych, podobnie jak górny rejestr na pokojowej stronie Sztandaru z Ur. Więźniowie są związani sznurami i leżą lub siedzą na ziemi. Jeden z nich błaga króla o litość. Obie sceny opisywane są jako „bicie więźniów” i współcześnie może wydawać się to przejawem okrucieństwa, jednak sceny w rzeczywistości przedstawiają coś zupełnie innego. Więźniowie nie są bici – są związani i nie stanowią już niebezpieczeństwa. Zwycięscy żołnierze króla zakładają pokonanym pętle na szyje, które mają spełniać rolę dyb. Zakładanie więźniom pętli na szyję to bardzo częsty motyw w sztuce Mezopotamii.

Sumeryjski władca nie miał problemu, kiedy pokazywano go jako bezwzględnego podczas walki, ale nie mógł nigdy być pokazywany jako postać spokojnie przyglądająca się jak jego żołnierze znęcają się nad pokonanymi. Sumeryjski władca nie był zbrodniarzem wojennym nawet w czasach starożytnej wojny, która była wojną totalną i niecywilizowaną.

Ewolucja sumeryjskiego króla


W najdawniejszych czasach sumeryjskich, czyli w okresie Uruk miasta zarządzane były przez władców, którzy jednocześnie sprawowali funkcję najwyższego kapłana. Później, kiedy sumeryjskie miasta rozrosły się i zaczęły rywalizować ze sobą ważnym stało się, aby władca dobrze administrował swoim państwem-miastem oraz umiał dobrze dowodzić armią. Na ilustracji (Ryc. 5) przedstawiony jest władca z najwcześniejszego sumeryjskiego okresu, czyli okresu Uruk, który na głowie ma wczesną wersję czapki pasterza, bardzo przypominającą nakrycie głowy noszone przez Ur-Nammę oraz Gudeę (Ryc.6).

Scena inspekscji jeńców wojennych
Ryc. 4/ Scena inspekscji jeńców wojennych. Odcisk pieczęci cylindrycznej z okresu Uruk.

Pasterz to idealny władca, który pierwotnie był kapłanem. Tak jak prawdziwy kapłan gromadzi swój lud w świątyni oraz administruje dobrami tak, aby zaspokoić jego potrzeby. Kapłan-pasterz z okresu Uruk mógł z biegiem czasu przekształcić się w króla-kapłana, a później w króla-pasterza – idealnego sumeryjskiego władcę, który stał się pierwowzorem dla wszystkich innych późniejszych sumeryjskich monarchów. Władca, który sprawował jednoczenie najwyższą władzę świątynną i świecką tytułowany był en lub patesi.

Sumeryjski król-kapłan
Ryc. 5/ Sumeryjski król-kapłan z okresu Uruk.

W okresie wczesnodynastycznym królowie poszukiwali trwałości swojego panowania i swoją władzę starali się usankcjonować jako boski wybór, a nie jako wybór ludzkiego zgromadzenia. Pojawiły się dziedziczne dynastie, a władcy rozszerzali swoje kompetencje, które ograniczały się tylko do czasów wojny do funkcji, które wykonywali również w czasach pokoju. Kiedy nie prowadzono działań militarnych, żołnierze królewscy budowali i strzegli murów miasta oraz kopali i oczyszczali główne kanały irygacyjne, a także wznosili świątynie. Starając się rozszerzyć bazę społeczną, stanowiącą oparcie dla jego władzy, król zwracał uwagę na ludzi z warstw społecznie upośledzonych, bacząc, by nie byli oni pozbawieni swoich praw. Szczególnie dbał o to, by sądy przyjmowały ich skargi i zabezpieczał wykonanie wyroków, nawet jeśli były one wymierzone przeciwko bogatym i możnym.

Dodatkową, ale bardzo ważną funkcją króla było podtrzymywanie dobrych stosunków z bogami, aby zapewnić gospodarczą pomyślność i dobre zbiory całemu ludowi, o co wcześniej troszczył się król-kapłan. W miastach-państwach, w których utrzymywało się stanowisko króla-kapłana, stan permanentnej wojny zmuszał go do przyjęcia na siebie również obowiązków przywódcy militarnego.

Ur-nammu i Gudea w czapce pasterza
Ryc. 6/ Nakrycie głowy noszone przez Gudeę (po lewej) oraz Ur-nammu.

Tytuły króla-kapłana en i króla-wodza lugal przyjmowane były przez władców głównych miast, panujących nad większymi, dość luźno zespolonymi organizacyjnie terytoriami. Pojawił się również nowy tytuł ensi, noszony przez władców mniejszych niezależnych miast. Tytuł ten oznaczał „kierującego en pracami ak rolnymi si” i pierwotnie odnosił się do zarządcy sprzężaju należącego do gminy. Ponieważ jednak osły, które zaprzęgano do pługa, ciągnęły też wozy wyruszające na wojnę, ensi mógł z tego powodu zarządzać również wspólnotą w okresie wojny albo przy wykonywaniu jakichś ważnych publicznych zadań. Tytuł ten, używany na określenie niezależnego władcy miasta, rozpowszechniony był tylko w III tysiącleciu p.n.e. U schyłku tego tysiąclecia, za panowania III dynastii z Ur, ensi oznaczał już tylko zarządcę prowincji, sprawującego swą funkcję z ramienia króla Ur.

Spis sumeryjskich dynastii


Spis sumeryjskich władców w dużej mierze oparty jest o Sumeryjską listę królów. Nie jest ona uznawana jako wiarygodny dokument historyczny, który przedstawiałby chronologiczny zapis władców i dynastii, następujących po sobie. Wielu królów sprawowało rządy współcześnie kontrolując poszczególne miasta. Bardzo dużo imion nie występuje na żadnych odnalezionych dotąd dokumentach, oprócz na Sumeryjskiej liście królów, zatem ich historyczność nie została potwierdzona, jednak badania nad cywilizacją Sumerów ciągle trwają, więc nie jest wykluczone, że w najbliższej przyszłości uda się potwierdzić prawdziwość istnienia kolejnych władców.

WŁADCY PRZEDPOTOPOWI

Nieznany okres panowania

  1. Alulim
  2. Alalgar
  3. Enmeluana
  4. Enmegalana
  5. Dumuzi
  6. Ensipaziana
  7. Enmeenduranna
  8. Ubara-Tutu

WŁADCY LAGASZU

PATESI
(ok. 2550 - 2500 p.n.e.)

  1. Enhengal
  2. Lugalsza'engur

I DYNASTIA
(ok. 2500 - 2370 p.n.e.)

  1. Ur-Nansze
  2. Akurgal
  3. Eannatum
  4. Enannatum I
  5. Enmetena
  6. Enannatum II

UZURPATORZY
(ok. 2370 - 2350 p.n.e.)

  1. Enetarzi
  2. Enlitarzi
  3. Lugalanda
  4. Urukagina

PATESI
(ok. 2260 - 2200 p.n.e.)

  1. Ki-Ku-Id
  2. Engilsa
  3. Ur-A

II DYNASTIA
(ok. 2200 - 2023 p.n.e.)

  1. Lugaluszumgal
  2. Puzer-Mama
  3. Ur-Utu
  4. Ur-Mama
  5. Lu-Baba
  6. Lugula
  7. Kaku / Kakug
  8. Ur-baba / Ur-bau
  9. Gudea
  10. Urningirsu
  11. Pirigme / Ugme
  12. Ur-GAR
  13. Nammahani
  14. Ur-Ninsuna
  15. Ur-Nikimara
  16. Lu-Kirilaza
  17. Ir-Nanna

WŁADCY UR

I DYNASTIA
(ok. 2600 - 2450 p.n.e.)

  1. Meskalamdug
  2. Puabi / Shubad
  3. Akalamdug
  4. Mesanepada
  5. Meskiaguna
  6. Aanepada
  7. Elulu
  8. Balulu

II DYNASTIA
(ok. 2300 p.n.e.)

  1. Nani / Nami / Nane
  2. Meskiag-Nanna
  3. ?
  4. ?

III DYNASTIA
(ok. 2112 - 2004 p.n.e.)

  1. Ur-Namma
  2. Szulgi
  3. Amar-Suen
  4. Szu-Suen
  5. Ibbi-Suen

WŁADCY KISZU

I DYNASTIA

  1. Giszur
  2. Kullassina-bel
  3. Nangiszliszma
  4. Endarahana
  5. Babum
  6. Pu'annum
  7. Kalibum
  8. Kalumum
  9. Zuqaqqip
  10. Atab
  11. Maszda
  12. Arwi'um
  13. Etana
  14. Balih
  15. Enmenuna
  16. Melam-Kisz
  17. Barsalnuna
  18. Samug
  19. Tizqar
  20. Ilku'u
  21. Iltasadum
  22. Enmebaragesi
  23. Agga
  1. Mesilim

II DYNASTIA

  1. Susuda
  2. Dadase
  3. Mamagal
  4. Kalbum
  5. Tuge
  6. Mennuna
  7. Enbi-Esztar
  8. Lugalmu

III DYNASTIA

  1. Ku-Bau

IV DYNASTIA

  1. Puzur-Sin
  2. Ur-Zababa
  3. Simudara
  4. Usi-watar
  5. Isztar-muti
  6. Iszme-Szamasz
  7. Enbi-Esztar
  8. Nannija

WŁADCY URUKU

I DYNASTIA

  1. Meski'aggaszer
  2. Enmerkar
  3. Lugalbanda
  4. Dumuzi
  5. Gilgamesz
  6. Urlugal
  7. Utulkalama
  8. La-baszer
  9. Ennundarahana
  10. Mesze
  11. Melamana
  12. Lugalkigin

II DYNASTIA

  1. Enszakuszana
  2. Lugalkiniszedudu
  3. Argandea

III DYNASTIA
(ok. 2350 p.n.e.)

  1. Lugalzagesi

IV DYNASTIA
(ok. XXIII-XXII w p.n.e.)

  1. Ur-nigin
  2. Ur-gigir
  3. Kuda
  4. Puzur-ili
  5. Ur-Utu
  6. Ur-nigin

V DYNASTIA
(ok. 2110 p.n.e.)

  1. Utuhengal

WŁADCY ADABU
(połowa III tys. p.n.e.)

  1. Lugalanemundu
  2. Luma
  3. Ninkisalsi
  4. Medurba
  5. Epa`e
  6. Lugaldalu
  7. Muksi
  8. E`iginimpa`e
  9. Barahenidu

WŁADCY UMMY
(połowa III tys. p.n.e.)

  1. Usz
  2. Enakale
  3. Ur-Lumma
  4. Il

WLADCY AKSZAK

  1. Unzi
  2. Undalulu
  3. Urur
  4. Puzur-Nirah
  5. Iszu-il
Skrzydlaty dysk - symbol bogów sumeryjskich

data utworzenia: 21.01.2015
data ostatniej aktualizajci treści: 20.11.2015

źródła:

Sumerian Shakespeare
Północna Babilonia w okresie wczesnodynastycznym – Dorota Ławecka
Sumeryjska lista królów


kontakt
statystyka wejść