Wierzchołek zikkuratu
Szukaj na stronie...

mapa strony

tutaj jesteś: Strona Główna >> Miasta

Sumeryjskie miasta


Kraj Sumerów we wczesnej fazie rozwoju nie był jednym, centralnie sterowanym organizmem państwowym, tylko szeregiem niewielkich regionów, z których każdy posiadał swojego władcę, własny okręg świątynny, przeznaczony dla boga opiekuna oraz niezależną sieć kanałów nawadniających. Regiony te zwane były państwami-miastami. Sumeryjskie państwo-miasto składało się z głównego ośrodka oraz kilku przyległych osad.

Skrzydlaty dysk - symbol bogów sumeryjskich

W latach dwudziestych XX w. sformułowano teorię, że ośrodki te tworzyły samodzielny kraj o ustroju teokratycznym, a cała ziemia orna należała do bogów. Świątynie zaś kontrolowały gospodarkę, a władca państwa-miasta był jedynie wyznaczonym przez bóstwo zarządcą czy też namiestnikiem. Instytucje religijne w Sumerze miały ogromne znaczenie, jednak niezaprzeczalne dowody handlu ziemią przez prywatnych właścicieli sprawiają, że pogląd ten okazał się uproszczeniem i w swojej pierwotnej wersji nie jest już powszechnie akceptowany.

Teoria opisująca strukturę polityczno-gospodarczą sumeryjskich państw-miast została zatem zmodyfikowana i porównana do piramidy, u podstawy której znajdowały się społeczności związane w sensie administracyjnym i ekonomicznym z poszczególnymi gospodarstwami świątynnymi - te z kolei złożone były z gospodarstw rodzinnych. Majątki świątynne, które obejmowały wszystkie zasoby danego państwa-miasta, w tym także ziemię orną, były uważane za własność bóstw, należących do lokalnego panteonu.

Każde gospodarstwo świątynne stanowiło samowystarczalną jednostkę i miało hierarchicznie zorganizowany system zarządzania. Członkowie wspólnoty, w zależności od zajmowanego w tej hierarchii miejsca otrzymywali w użytkowanie mniejsze lub większe działki ziemi oraz byli zaopatrywani w żywność i odzież jako wynagrodzenie za wypełnianie swoich obowiązków. Osoby z uboższych warstw pracowały dla wspólnoty w zamian za zapewnienie podstaw utrzymania w postaci racji żywnościowych.

Gospodarstwa świątynne miasta były nominalnie podporządkowane głównemu bóstwu. Na czele tej struktury stał ensi – ziemski namiestnik boga. Chociaż w teorii był wybierany przez boga to urząd ten był w praktyce dziedziczny, a władca miał nieograniczoną władzę nad majątkiem gospodarstw świątynnych, którymi zarządzał.

Taka struktura, u której podstaw leżały zapewne dawne wspólnoty wioskowe, zogniskowane wokół lokalnego sanktuarium, nie miała w sensie gospodarczym dużo wspólnego ze świątyniami i kultem. Nie były to państwa teokratyczne zarządzane przez kapłanów, a system ich organizacji jednoczył zasoby i grupy społeczne z różnych sfer. System ten był kontrolowany przez świecką organizację o hierarchicznej strukturze.

Okręg sakralny w sumeryjskim mieście
Ryc. 1/ Najważniejsze miejsce w sumeryjskich miastach - okręg sakralny, zawierający świątynie oraz pałac włądcy. Na przedstawieniu znajduję się próba rekonstrukcji świętego okręgu w Ur.

Ideologia władzy była jednak ściśle związana ze sferą sacrum, do tego stopnia, że ciężko było ją rozgraniczyć i to stanowiło najbardziej charakterystyczną cechę sumeryjskiego systemu.

Wokół świętego okręgu miasta, gdzie znajdował się ziggurat i kompleks wielu świątyń oraz w późniejszych okresach w dziejach państwa również pałac króla rozrastały się skupiska ludzkie, tworząc większe aglomeracje o zwartej zabudowie. W ten sposób zrodziły się miasta otoczone warownymi murami. Zabudowa była na ogół nieuporządkowana, a miasta przecinały wąskie, niekiedy kręte lub ślepe uliczki. wiele z nich prowadziło do głównej części miasta, czyli okręgu sakralnego i zespołu pałacowego. Z czasem ta "oficjalna" dzielnica została odgrodzona murem od pozostałej części osiedla i w ten sposób powstała warowna cytadela, mieszcząca najważniejsze instytucje państwowe (Ryc.1).

Ciągłe dążenia władców do hegemonii w okresie wczesnodynastycznym zaskutkowało tym, że jedno miasto na niedługi okres zdobywało dominację nad innymi, stając się jednocześnie stolicą Szumeru (potem Szumeru i Akadu). Po kilkudziesięciu lub kilkuset latach państwo-miasto upadało, a wtedy inne wykorzystując słabość stolicy, przejmowało pałeczkę przywódcy kraju.

Skrzydlaty dysk - symbol bogów sumeryjskich

data utworzenia: 30.09.2010
ostatnia aktualizacja treści: 18.06.2015

źródła:
Zapomniany Świat Sumerów - Marian Bielicki
Sztuka Starożytnego Wschodu - Antoni Mierzejewski
Północna Babilonia w okresie wczesnodynastycznym - Dorota Ławecka


kontakt
statystyka wejść